الگوى نظام سياسى مشروطه را براى اين مجتهدان ترسيم كرده بود . به هر حال ، آخوند در تقريظ مهمّى بر تنبيه الامّة نائينى مىنويسد : رسالهء شريفهء تنبيه الامّة و تنزيه الملّة كه از افاضات . . . صفوة الفقهاء و المجتهدين . . . ميرزا محمّد حسين النائينى الغروى - دامت افاضاته - است ، اجل از تمجيد و سزاوار است كه - ان شاء اللَّه تعالى - به تعليم و تعلّم و تفهّم آن ، مأخوذ بودن اصول مشروطيّت را از شريعت محقّه استفاده و حقيقتاً كلمهء مباركهء « بموالاتكم علّمنا اللَّه معالم ديننا و أصلح ما كان قد فسد من دنيانا » را به عين اليقين ادراك كنند . ان شاء اللَّه تعالى ! « 1 » آخوند خراسانى با اين تقريظ ، در واقع ساختار مشروطه و قانون اساسى مصوّب را به رسميت مىشناسد . وى ضمن پذيرش تمام توضيحات نائينى در خصوص شرايط و وظايف نمايندگان مجلس شوراى ملّى و ماهيت قانون و قانون‌گذارى در نظام مشروطه ، بخصوص به اصل دوم متمّم قانون اساسى مشروطه ، تعلّق خاطر تعيين‌كننده‌اى دارد . آخوند با تكيه بر اهميت اين مادّهء قانونى ، در عين حال كه در انتخاب « هيئت مجتهدان نظّار » مؤثّرانه مىكوشد ، در نامهء نسبتاً مبسوطى به مجلس شوراى ملّى ، حدود وظايف مجتهدان نظّار را هم تعيين مىكند و بدين‌سان طرحى از رابطهء دين و دولت ، يا علما و نمايندگان مجلس قانون‌گذارى در دولت دورهء غيبت را ارائه مىدهد . آخوند خراسانى و شيخ عبد اللَّه مازندرانى ، در حمايت از اصل دوم متمّم قانون اساسى ، تلگرافى دارند كه هفتم جمادى الاوّل 1325 در مجلس قرائت شده و آمده است : مجلس محترم شوراى ملّى - شيّد اللَّه تعالى اركانه - ، مادّهء شريفهء ابديه كه به موجب اخبار واصله ، در نظام‌نامهء اساسى درج و قانونيت مواد سياسيه و نحوها من الشرعيات را به موافقت با شريعت مطهّره منوط كرده‌اند ، از اهمّ

--> ( 1 ) . تنبيه الامة ، ص 1